YEDEKLEME

Yedeğiniz var. Peki dönüş testiniz?

Aylık geri dönüş testlerinde en sık karşılaştığımız beş sürpriz: eksik kapsam, tutarsız veritabanı, ölçülmemiş süre, kayıp anahtar ve aslında offsite olmayan offsite kopya.

28 HAZ 2026 3 dk okuma Unna Data Solutions

Yedekleme konuşmalarının çoğu yanlış soruyla başlar: "Yedeğiniz var mı?" Neredeyse herkesin vardır. Doğru soru şudur: en son ne zaman o yedekten gerçekten geri döndünüz?

Aylık geri dönüş testlerimizde tekrar tekrar karşılaştığımız beş durum var. Hiçbiri egzotik değil; hepsi sıradan, hepsi test edilmediği sürece görünmez.

1. Yedek alınıyor, ama eksik alınıyor

En sık rastladığımız durum. Yedekleme işi yıllar önce kurulmuş, o günden beri sorunsuz "başarılı" raporu üretiyor. Arada sunucuya yeni bir disk eklenmiş, yeni bir veritabanı açılmış, uygulama ikinci bir dizine log yazmaya başlamış. Yedekleme işinin kapsamı ise ilk günkü hâliyle duruyor.

Geri dönüş testi bunu ilk dakikada ortaya çıkarır: sistem ayağa kalkar, uygulama açılmaz. Yedek "başarılı"ydı; sadece işin yarısını kapsıyordu.

2. Veritabanı tutarsız durumda yedeklenmiş

Çalışan bir veritabanının dosyalarını olduğu gibi kopyalamak, yedek almak değildir. Kopyalama sırasında yazma işlemi sürüyorsa elde ettiğiniz şey, hiçbir ana denk düşmeyen bir dosya karışımıdır. Geri döndüğünüzde veritabanı ya hiç açılmaz ya da açılır ve içindeki tutarsızlığı haftalar sonra fark edersiniz — ki bu daha kötüsüdür.

Doğrusu, veritabanının kendi yedekleme mekanizmasını ya da uygulama tutarlı (application-aware) anlık görüntü almayı kullanmaktır. Örnek yedekleme planımızdaki 15 dakikalık artımlı veritabanı yedeği tam olarak bunun için vardır.

3. Geri dönüş süresi hiç ölçülmemiş

"Yedeğimiz var" diyen bir işletmeye "geri dönmek ne kadar sürer?" diye sorduğumuzda genelde sessizlik oluyor. Oysa bu, kesinti anında verilecek her kararı belirleyen sayıdır.

2 TB'lık bir imajı offsite kopyadan çekmek, elinizdeki hat kapasitesiyle saatler sürebilir. Bunu kriz anında öğrenmek yerine, testte ölçmek gerekir. Ölçtükten sonra iki seçeneğiniz olur: süreyi kabul edersiniz ya da mimariyi değiştirirsiniz. İkisi de, bilmemekten iyidir.

4. Şifre veya anahtar kaybolmuş

Yedeği şifrelemek doğru olandır — biz saklamada AES-256 kullanıyoruz. Ama şifreleme anahtarını, yedeğini aldığınız sistemin içinde tutmak, kapının anahtarını evin içinde bırakmaktır. Sunucu gittiğinde anahtar da gider.

Aynı şey, yedekleme konsoluna erişimi olan tek kişinin işten ayrılmasında da yaşanır. Geri dönüş testi, bu tür tek nokta bağımlılıklarını krize denk gelmeden ortaya çıkarır.

5. Offsite kopya sanıldığı yerde değil

3-2-1 kuralı üç kopya, iki farklı ortam, bir tanesi tesis dışında der. Uygulamada "tesis dışı" kopyanın aslında aynı binadaki başka bir sunucu, hatta aynı rack'teki başka bir NAS olduğunu çok gördük. Yangın, su baskını ya da fidye yazılımı senaryosunda bu kopya birincil veriyle birlikte gider.

Peki test nasıl yapılır?

Geri dönüş testinin gerçek olması için üç şart var:

  • İzole ortamda dönülür. Üretim sistemine dönerek test yapılmaz; test için ayrı bir ortam açılır.
  • Uygulama seviyesinde doğrulanır. Sunucunun açılması yeterli değil. Uygulama açılmalı, örnek bir kayıt sorgulanmalı, mümkünse bir işlem yapılmalı.
  • Süre kaydedilir. Testin çıktısı "başarılı" değil, "şu kadar dakikada şu noktaya dönüldü" olmalıdır.

Biz bu testi ayda bir yapıyor ve raporunu müşteriye iletiyoruz. Rapor iyi de gelebilir kötü de; kötü geldiğinde de aynı gün gönderilir. Backup çözümlerimizi inceleyebilir, mevcut yedekleme kurgunuzu birlikte gözden geçirmek için teklif formunu doldurabilirsiniz.